Dylanwad (positif?) Martin Lloyd-Jones

Rwy'n deall fod fy mlogiad diweddar am Martin Lloyd-Jones wedi peri chwithdod i rai pobl, nid dyna oedd fy mwriad, ddim o gwbl, dim ond rhannu rhai meddyliau oedd gennyf ar ôl darllen y bennod honno yn y cofiant lle roedd MLl-J yn trafod gwleidyddiaeth dyna i gyd. Er nad ydw i'n cytuno a'r safbwynt yr oedd MLl-J yn ei fynegi am rationale y Cristion i fynd at y diwylliannol a'r gwleidyddol dwi wedi dod i werthfawrogi un agwedd o waith MLl-J yn fawr yn ddiweddar felly megis i fod yn gytbwys gyda'r blogiad diwethaf am y Doctor dyma drafod coleddiad o un o'i bwysleisiadau mewn maes arall. Ei ddealltwriaeth o fedydd yr Ysbryd Glan fel y'i mynegwyd yn ei lyfr trawiadol Joy Unspeakable a gyhoeddwyd yn wreiddiol yn 1976.

Ffaith weddol ddi-sôn-amdano am MLl-J yw ei fod, drwy gamgymeriad, yn dâd i'r mudiad caresmataidd modern trwy ynysoedd Prydain. Maen debyg fod sawl arweinydd o fewn yr eglwys Galfinaidd-Garesmataidd Newfrontiers wedi eu dylanwadau yn drwm gan MLl-J wedi iddynt fynychu'r frawdoliaeth enwog dan arweiniad MLl-J yn Llundain yn y 60au a'r 70au. Er ei bwyslais pendant, a hynny yn gywir, ar awdurdod y Gair rhoes MLl-J bwyslais, fel y Piwritaniaid cynnar, ar y profiad Cristnogol hefyd. Trwy ddysgu ac esboniadaeth MLl-J y daeth llawer i glywed gyntaf, gyda mi yn eu plith, am athrawiaeth bedydd yr Ysbryd Glan fel rhywbeth a phrofiad gwahanol i dröedigaeth. Dyma gyflwyno rhai dyfyniadau gan MLl-J ar y pwnc:

" . . . What is the baptism of the Holy Spirit? Now there are some, as we have seen, who say that there is really no difficulty about this at all. They say it is simply a reference to regeneration and nothing else. It is what happens to people when they are regenerated and incorporated into Christ, as Paul teaches in 1 Corinthians 12:13: 'By one Spirit are we all baptized into one body' . . . Therefore, they say, this baptism of the Holy Spirit is simply regeneration.

"But for myself, I simply cannot accept that explanation, and this is where we come directly to grips with the difficulty. I cannot accept that because if I were to believe that, I should have to believe that the disciples and the apostles were not regenerate until the Day of Pentecost---a supposition which seems to me to be quite untenable. In the same way, of course, you would have to say that not a single Old Testament saint had eternal life or was a child of God."

Yn bersonol dwi dal ddim yn llawn ddeall yr athrawiaeth yma ond tybiaf i fod MLl-J yn ein tywys ar hyd y llinellau cywir ac bod bedydd yr Ysbryd Glan yn rhywbeth gwahanol i dröedigaeth – gall ddigwydd run pryd, gall, ond nid yw o'r rheidrwydd yn digwydd run pryd. Mae peryglon amlwg i'r ddysgeidiaeth hon sef fod pobl yn chwilio a phwyso gormod ar y “profiad” fel sicrwydd ffydd yn hytrach na phwyso ar eu ffydd yn addewid Duw drwy Iesu. Perygl arall yw fod athrawiaeth o'r fath y debygol o greu dwy gynghrair o fewn yr Eglwys gyda rhai wedi derbyn bedydd yr Ysbryd Glan a rhai heb, gyda'r naill yn edrych i lawr ar y llall. Ond er gwaethaf peryglon yr athrawiaeth dwi'n gytûn gyda MLl-J fod yr athrawiaeth yn cael ei dysgu'n glir yn y Beibl a pheryglon neu beidio rhaid dilyn yr hyn sy'n ysgrythurol gywir.

Yn ddiweddar clywais sî fod MLl-J ar ddiwedd ei oes yn difaru cyhoeddi Joy Unspeakable oherwydd ei fod wedi 'newid ei feddwl' – edrychais i fewn i hyn a chanfod fod y gwrthwyneb yn wir – yn ei fisoedd olaf ategu yr hyn ddywedodd rai blynyddoedd yn gynt a wnaeth, John Piper sydd a'r hanes:

“...towards the end of his life he urged his followers to actively seek an experience of the Holy Spirit. Aside from his insistence that the baptism with the Spirit is a work of Jesus Christ distinct from regeneration, Lloyd-Jones also opposed cessationism, claiming that the doctrine is not founded upon Scripture. In fact, he requested that Banner of Truth Trust, the publishing company which he co-founded, only publish his works on the subject after his death.”

Mae hwn yn bwnc, wrth gwrs, sydd wedi bod yn destun trafod brwd ymysg Cristnogion ers degawdau os nad canrifoedd, diddorol byddai clywed ymatebion.

Jedi Church Caergybi

Fy hoff gyfres ffilmiau i heb os yw cyfres Star Wars, mae nhw'n glasuron ac mewn ffordd dwi ddim yn synnu bod y peth wedi mynd yn obsesiwn gyda rhai pobl i'r graddau eu bod nhw yn awr yn dilyn y grefydd Jedi a hyd yn oed wedi sefydlu eglwys Jedi a hynny yng Nghaergybi! Dwi wedi bod yn meddwl ysgrifennu am y ffenomenon yma ers tro ac yr wythnos yma ces i fy ngwahodd i gymryd rhan mewn rhaglen ddogfen amdanynt (sydd wedi ei chanslo bellach gyda llaw oherwydd na lwyddodd cynhyrchwyr y rhaglen i gael unrhyw footage difyr a defnyddadwy o'r Jedi Knights eu hunain!) felly dyna'r symbyliad i ysgrifennu ar y pwnc o'r diwedd.

Ar yr olwg gyntaf does dim o'i le ar y ffenomenon ac i ddweud y gwir mae'r ffenomenon ond yn tanlinelli rhai o'r gwirioneddau mae'r Cristion yn ei gredu. I ddechrau, mae'r ymgais yma gan y Jedi's ac ysbrydolwyr tebyg yn dangos fod yna gynneddf naturiol ym mhawb i chwilio am rhywbeth dyfnach a phwrpas a rheswm tu hwnt i'r byd gwyddonol. Yn ail, meddai'r Jedi Church: 'There are 2 sides to the force, the dark side and the light side,' mewn termau Cristnogol gellid deall y gosodiad yna fel ein bod ni gyd wedi ein llunio ar lun a delw Duw ond ar y llaw arall y bod staen pechod a'r byd syrthiedig ynom ni gyd hefyd.

Maen debyg mae thesis y rhaglen ddogfen na fu oedd holi'r cwestiwn a yw Jedi wirioneddol yn grefydd? Dwi ddim yn sicr, ond rwy'n tybied y byddai cynhyrchwyr y rhaglen yn disgwyl i mi ddadlau fel Cristion nad oedd y lol Jedi yma yn wir grefydd – serch hynny i'r gwrthwyneb yr oeddwn ni yn bwriadu dadlau. Y diffiniad gorau o beth yw crefydd yr ydw i wedi ei glywed yw 'ymgais dyn i gyrraedd duw,' ac yn hynny o beth crefydd yw Jedi gan eu bod nhw yn ceisio cyraedd undod gyda'r 'one all powerful force [duw?] that binds the entire universe together.' Mewn cyferbyniad gyda crefydd mae Cristnogaeth yn dysgu mae Duw sy'n estyn ac achub y byd colledig ac yn ein gwahodd i gyfrannogi yn hytrach na bod dyn yn ceisio am dduw.

O ran rhai sylwadau eraill, o edrych ar yr ystadegau ar wefan y Jedi Church mae dau beth yn aros allan sef fod y trwch helaeth o ddilynwyr Jedi yn fechgyn ac fod y trwch helaeth o'r dilynwyr yn bobl yn eu harddegau neu yn fyfyrwyr; mewn gair nid yw'r Jedi Church yn adlewyrchiad o'r gymdeithas yn gyfan. Ar y cyfan mae'r Eglwys Gristnogol yn gynrychioliadol o'r gymdeithas ehangach, oce mae yna ganran annaturiol o uchel o bobl hŷn a phobl o gefndir dosbarth canol yn y capeli traddodiadol Cymraeg ond mae hyn yn cael ei offsetio gan yr eglwysi newydd mwy Pentecostalaidd sy'n denu tyrfaoedd o bobl ifanc a phobl o bob cefndir cymdeithasol. Fel sylw terfynol maen ddifyr codi'r cwestiwn beth mae mae crefydd yn rhoi yn ôl i'r gymdeithas yn gyffredinol? Roedd y stori ddiweddar yma gan y BBC yn dangos yn glir y budd ehangach mae cymunedau ffydd (98% yn Gristnogol) yn dod i Gymru. Ac 'dy ni gyd yn gwybod am sawl eglwys sy'n weithgar gyda mudiadau fel Tearfund a Chymorth Cristnogol. Efallai mod i'n siarad ar fy nghyfer ond o bori dros wefannau'r Eglwysi Jedi wela i ddim son am unrhyw gyfraniad yn ôl i gymdeithas drwy elusennau ayyb...

Mewn oes sydd ar un llaw yn gweld seciwlareiddio sydyn ac yr y naill law yn parhau i weld pobl, fel y Jedi's, yn chwilio am rhywbeth maen bwysicach nag erioed i Gristnogion barhau i sôn am yr un a ddywedodd amdano ef ei hun 'myfi yw'r ffordd y gwirionedd a'r bywyd,' Iesu Grist.

Beth yw profiad o Dduw?

Beth yw profiad o Dduw? Dwi di bod yn meddwl lot am y cwestiwn yma yn ystod y dydd, beth yw profiad o Dduw, ac o bosib yn bwysicach sut mae ei ddisgrifio i bobl sydd heb brofiad o Dduw. Ges i bip ar lyfr enwog J.I. Packer, Knowing God (1973), ac fe ddaeth e a rhai pethau pwysig i'r amlwg i mi. I ddechrau mae Packer yn esbonio beth nad yw profiad o Dduw - nid profiad o Dduw yw gwybod am Dduw. Hynny ydy, fe all bron a bod pob Cymro Cymraeg sydd wedi cael magwraeth Ysgol Sul esbonio yn weddol lawn beth yw prif fannau'r ffydd Gristnogol: Iesu yn fab Duw ac oherwydd iddo farw dros ein pechodau roeddem ni, trwy Iesu, yn medru dod i berthynas a Duw ac bellach maen rhaid i ni fyw yn dda a gafalu am ein cymdogion. Ond dydy gwybod am a deall y safbwyntiau diwinyddol yna am Dduw ddim gyfystyr a phrofiad o Dduw. Ddim mod i am chwarae i lawr dirnadaeth/gwybodaeth o'r ffydd, ddim o gwbl wedi'r cyfan mae Duw am i ni ei garu gyda'n holl allu yn ogystal a'n holl enaid, ond dydy datganiadau am Dduw ddim yn brofiad o Dduw.

Mae profiad o Dduw yn fwy na dal gwybodaeth oblegid wedi dod i brofiad o Dduw mae eich byd-olwg a'ch mind-set yn newid yn llwyr - dwi wedi bod yn stryglan i esbonio beth yw hyn ers tro ond fe ddes i ar draws dyfyniad da gan Packer heddiw sy'n cyfleu peth o beth yw fy mhrofiad i o Dduw. Ni fyddai aralleiriad gennyf i cystal felly dyma ddyfynnu: '...when a Man knows God, losses and negatives cease to matter to him; what he has gained simply banishes these things from his mind.' Nid yw'r dyfyniad yna yn esboniad llawn o'r profiad Cristnogol ond mae, fodd bynnag, yn esbonio un gwedd ohono. O ran tystiolaeth o'r gobaith a'r profiad Cristnogol mi fyddai pawb oedd yng nghrebrwng ffrind i mi, Sion Ifan, rai wythnosau yn ol yn medru tystio beth yw profiad Cristnogol: byw ac nid marw a hynny yn wyneb marwolaeth hyd yn oed.

Beth sy'n bosib mewn saith diwrnod? Creu byd?

Mwy o bigion maes-e...

Macsen (maes-e): "Ond onid wyt ti'n dal i gredu bod y byd wedi ei greu gan Dduw mewn saith diwrnod ychydig filoedd o flynyddoedd yn ôl? Mae hynny i fi hefyd yn rwtsh. Croeso i ti fy nghywiro os nad wyt ti!"

I mi nid y cwestiwn creiddiol yw 'wyt ti'n credu ddaru Duw greu y Byd mewn Saith diwrnod?' Mae yna sawl cwestiwn tipyn pwysicach sydd angen eu hystyried yn gyntaf cyn dod at gwestiwn y cread. A'r ddau brif gwestiwn sydd angen ateb iddyn nhw cyn dod i drafod y cread ydy'r ddau gwestiwn yma: wyt ti'n credu fod Duw yn holl-alluog a phwerus? Fy ateb i yw ydw. Ac yn ail: wyt ti'n credu mewn gwyrthiau? Fy ateb i yw ydw. Os yw eich atebion i'r ddau gwestiwn yna yn myn tu hwnt gwyddoniaeth, hynny yw ateb yn bositif iddynt, yna rydych chi mynd i ddod at gwestiwn creadigaeth o safbwynt unigryw a gwahanol. Felly o fynd nol at y cwestiwn gwreiddiol: 'wyt ti'n credu ddaru Duw greu y Byd mewn saith diwrnod?' Yn hytrach nag ateb 'ydw' fy ateb i ar sail fy nghred mewn Duw holl alluog a bodolaeth gwyrthiau ydy 'pam lai?' sydd, credaf, yn yn wahanol i 'ydw' plaen oherwydd mod i wedi dod at yr ateb yn resymegol ac nid o ffydd ddall fel petae.

Ond beth am yr holl dystiolaeth sy'n profi fod y byd yn filiynau ar filiynau o flynyddoedd oed, y ffosils, deinasoriaid ayyb... Fy marn bersonol i yw ei bod hi'n ddigon posib, gan ei fod yn holl-alluog, fod Duw wedi creu y Byd eisioes mewn cyflwr o aeddfedrwydd yn yr un modd a bu iddo greu Adda ac Efa yn ddau oedolyn ac nid yn ddau faban. Y lle dwi'n pellhau fy hun o safbwynt Creationists America a mudiadau fel Answers in Genesis yw mod i'n cyfaddef nad ydy fy nehongliad i yn un gwyddonol tra fod Answers in Genesis yn ceisio defnyddio gwyddoniaeth i brofi gweithred wyrthiol - they miss the whole point yn fy marn i. Mewn ffordd dwi'n gyndyn i gyfrannu i drafodaethau ar greadigaeth oherwydd dwi'n greiddiol, fel nodesi uchod, fod yn rhaid i bobl holi ac ateb cwestiynau eraill a rheiny yn rai llawer mwy creiddiol am fodolaeth Duw cyn dod at y cwestiwn hwn.

Profiad Dyn - Datguddiad Duw?

Sgwenesi y sylwadau yma i ddechrau ar maes-e mewn trafodaeth oedd yn trafod pam fod trafodaethau yn y seiad 'Ffydd a Chrefydd' wastad yn troi allan yn ryfel mawr rhwng safbwyntiau ffwndamentalaidd di-gred a ffwndamentalaidd Gristnogol. Dyma oedd rhai o fy sylwadau athronyddol grefyddol, maen gymhleth ydy ond triwch ddilyn y ddadl er mwyn gadael sylwadau, bydd yn ddifyr!:

Difyr. Des i ar draws grwp o'r enw "We are not "believers", we are those who know the TRUTH" ar Facebook pwy ddiwrnod. Gwnaeth e i fi feddwl. Penderfynesi beidio ymuno a hynny am resymau tactegol (hy ddim ishe bobl feddwl mod i'n fwy o ben-bach nag ydw i'n barod!), fodd bynnag yn ôl dysgeidiaeth y Beibl/Cristnogaeth mae yn ddatganiad cywir. Dwi wedi pwysleisio dro ar ol tro ar y maes mae dim ond hyn a hyn o ffordd fedra i fynd yn esbonio a rhesymu dros Gristnogaeth ac fod yna bwynt yn dod lle maen rhaid cael ffydd - y 'leap of faith' os liciwch chi. Ond i bobl sydd wedi dod i adnabod Iesu mae'r ffydd yn peidio bod yn blind faith ac maen dod yn synnwyr cyffredin oherwydd eich bod chi wedi gweld a phrofi y gwirionedd.

Dwi'n gwybod ac nid credu fod Cristnogion yn bobl sydd yn gwybod y gwirionedd, ond wnes i ddim ymuno a'r grwp ar facebook oherwydd nad ydw i'n gwybod a deall popeth am y gwirionedd.

Ac o fynd nol at bwynt gwreiddiol yr edefyn sef trafodaethau loggerheads yn y seiat 'Ffydd a Chrefydd' - dyma yw'r ddeilema mawr wrth i Gristnogion a'r di-gred drafod ffydd - mae'r Cristnogion yn gwybod eu bod nhw'n iawn ac yn mynd yn rhwystredig nad ydy nhw yn gallu profi hynny i bobl sydd heb ffydd. Ac oherwydd fod y di-gred heb ffydd maen nhw, yn ddi-ymwybod iddyn nhw eu hunain, yn eiddugeddus o'r hyn sydd gan Gristnogion ac felly yn diystyru safbwynt y Cristion fel un ffol a di-reswm. Bendith a phroblem dyn ar yr un pryd yw ein bod ni'n dilysu popeth ar sail ein profiad ni ein hunain.

Anghredadyn = dim profiad o Dduw = dim Duw.

Cristion = profiad o Dduw = mae Duw.

Ond dyma lle mae gan y Cristion yr uper-hand, uper-hand y mae dyletswydd arno ei defnyddio yn i.) gall, yn ii.) ddoeth a iii.) graslon, rhywbeth nad ydyw Rooney (enw ffug Cristion Ffwndamentalaidd sydd ar maes-e) wedi ei feistroli yn anffodus (testun gweddi bid siwr). Yr uper-hand ydy fod y Cristion, yn ei hanes, wedi bod yn esgidiau yr Anghredadyn ac felly yn medru deall profiad yr anghredadyn tra nad ydy'r anghredadyn wedi bod yn esgidiau y Cristion ac felly ni all ddeall profiad y Cristion.

Oherwydd y ddeilema yma sy'n codi o roi'r pwys ar brofiad dyn mae diwinyddion o sylwedd wastad wedi rhoi y pwys ar ddatguddiad Duw yn hytrach na phrofiad dyn, oherwydd fod profiad dyn wastad yn berthynol (relative), tra ar y llaw arall fod datguddiad Duw yn wrthrychol. Yr amlycaf oedd Karl Barth. Wrth gwrs dwi'n saethu fy hun yn fy nhroed wrth ddweud fod fy mhrofiad o wrthrychedd Duw yn ddilys - ond y mae! Tystio y mae fy ffyd o ddatguddiad Duw ac nid y ffordd arall i.e. y syniad o ddatguddiad Duw yn ffitio fy mhrofiad. Fe ddaeth y datguddiad er mwyn i mi a chyn i mi gael y profiad.

Cymleth? Ydy! Ond wedyn dwi'n meddwl taw Athanasius Anselem (diolch am fy nghywiro Jean Calvin!) ddywedodd mae'r diffiniad o beth yw diwinyddiaeth yw: "ffydd yn ceisio deall"!