Ydy bod yn Gymro a bod yn Gristion yn synonymous?

Cyn i fy Nhad-cu droi at Grist yr hyn wnaeth ei sbarduno ef i feddwl yn ddyfnach am ei berthynas (neu ddiffyg ar y pryd) gyda Duw oedd iddo dderbyn pamffled oedd a'r teitl brawychus GOD HAS NO GRAND CHILDERN. Byrdwn neges awdur y bamffled y diwrnod hwnnw oedd y ffaith fod rhaid i bawb ddod i adnabod yr Iesu drostynt hwy eu hunain. Nid oes unrhyw un yn etifeddu perthynas a Duw ar sail ffydd ei rieni neu am ei fod yn aelod o genedl a thraddodiad Cristnogol fel, meiddia i awgrymu, Cymru. Mae'r Beibl yn glir y bod pawb yn dechrau yn yr un man mewn perthynas a Duw does ots am unrhyw gefndir neu fagwraeth Gristnogol. Gwrandewch ar yr apostol Paul, mae'n dechrau gyda'r cwestiwn rhethregol: 'Felly beth ydyn ni’n ei ddweud? Ydyn ni Iddewon yn well yng ngolwg Duw na phawb arall?' cystal i ni ofyn a ydym ni'r Cymry yn rhagori oherwydd ein treftadaeth Gristnogol? Ateba'r apostol yn gadarn - na!:

Mae’r ysgrifau sanctaidd yn dweud y peth yn glir: 

"Does gan neb berthynas iawn gyda Duw – neb o gwbl!
 Does neb sy'n deall go iawn, 
neb sydd wir yn ceisio Duw.
 Mae pawb wedi troi cefn arno, 
ac yn dda i ddim. 
Does neb yn gwneud daioni – dim un! Mae eu geiriau’n drewi fel beddau agored; 
dim ond twyll sydd ar eu tafodau. Mae gwenwyn neidr dan eu gwefusau. Mae eu cegau yn llawn melltith a chwerwedd. Maen nhw’n barod iawn i ladd;
 mae dinistr a dioddefaint yn eu dilyn nhw i bobman,
 Dyn nhw'n gwybod dim am wir heddwch. Does ganddyn nhw ddim parch at Dduw o gwbl. (Rhufeiniaid 3:10-18)

Dyna beth yw geiriau sobreiddiol a phwerus. Y rheswm pam y dewisais dynnu sylw at gymal môr negyddol oedd er mwyn dangos nad oes gan Dduw ei ffefrynnau ac yn bwysicach fyth i ni'r Cymry nid yw chwaith yn ffafrio rhai cenhedloedd mwy nag eraill. Mae pawb, de facto, wedi methu cyraedd safon perffaith Duw ond y newyddion da yw hyn sef y gall pawb, yr un môr hafal a theg, ddod i mewn i berthynas a Duw. Ni fydd hynny yn digwydd drwy gael eich magu mewn eglwys a chael eich bedyddio'n blentyn; ni fydd hynny yn digwydd chwaith oherwydd fod eich Mam neu eich Tad yn Gristnogion ac yn sicr ni fydd hynny yn digwydd trwy berthyn i un o genhedloedd mwyaf Cristnogol hanes, mewn gair nid drwy fod yn Gymro! Nid yw rhain yn ffactorau i'w difrïo cofiwch, cyfryngau yn unig ydynt, nid annhebyg i arwyddion ffordd sy'n eich cyfeirio at y briffordd i berthynas go-iawn a Duw a dod yn Gristion. Yr allwedd yw ffydd syml fod Iesu Grist wedi gwneud yr holl waith trosoch chi.

"Dyn ni'n haeddu cael ein cosbi am beth wnaethon ni. Ond wnaeth hwn ddim byd o'i le." Yna meddai, "Iesu, cofia amdana i pan fyddi di'n teyrnasu." Dyma Iesu'n ateb, “Wir i ti – cei di ddod gyda mi i baradwys heddiw." (Luc 23:41-43)

Fel y lleidr ar y groes mae croeso i bawb heddiw ddod i baradwys hefyd! Diolch iddo.

Tystiolaethu'n Ddigidol a'r Emerging Church

Fel y soniais ar y blog ddiwedd wythnos diwethaf fe wnes i fynychu Cynulliad Oedolion Ifanc yr Annibynwyr dros y penwythnos lle roeddw ni'n siarad ar y testun Tystiolaethu'n Ddigidol a'r Emerging Church. Dyma grynodeb o'r neges, ar waelod y postiad mae dolen i chi islwytho'r anerchiad yn llawn fel PDF.

Gellid dadlau gyda chryn argyhoeddiad fod dylanwad Cristnogaeth ar Gymru wedi bod cyn gryfed os nad yn fwy, dyweder, na dylanwad Marcsiaeth a'r Rwsia. Mae gan Gymru, yn ddi os, hanes gyfoethog o fod yn genedl sydd wedi ei chyffwrdd a'i ddylanwadu gan Gristnogaeth ond gadewch i ni edrych ar y sefyllfa heddiw. Fe ddywedodd 71% (sef dros ddwy filiwn o bobl) ohonom ni ein bod ni'n Gristnogion yn y cyfrifiad diwethaf. Ar bapur felly mae'r Cymry yn Gristnogion ac mae Cymru'n wlad Gristnogol o hyd. Ond fe ddywedodd y cymdeithasegydd Paul Chambers yn ei lyfr Religion, Secularization and Social Chance in Wales (2005) fod crefydd, er gwaetha'r ffaith fod dros 70% o Gymry yn adnabod eu hunain fel Cristnogion, yn farw yng Nghymru: 'Religion in Wales,' meddai Chambers, 'if not entirely dead, is seen as terminally sick, subject to the secularizing influences common throughout Europe.' Mewn ymateb i eiriau sobreiddiol Paul Chambers fan yma yn ogystal a defnydd digon elfennol o'n synhwyrau a'n synnwyr cyffredin ni ellid derbyn, yn ddi gwestiwn o leiaf, ganlyniadau cyfrifiad 2001 a honnodd fod Cymru yn parhau i fod yn wlad fwyafrifol Gristnogol.

Pan gyhoeddwyd Yr Her i Newid yn 1995 dim ond 8.7% o Gymry oedd yn mynychu unrhyw fath o eglwys a ddeng mlynedd yn ddiweddarach mae'r ffigwr wedi syrthio i 6.4%. Sut felly mae ymateb i'r her? Tri ymateb posib:

Ymateb 1: Negyddiaeth a gwrthod newid
Efengyl+Eglwys-Diwylliant = Ffwndamentaliaeth

Ymateb 2: Colli'r ffocws
Eglwys+Diwylliant-Efengyl = Rhyddfrydiaeth

Ymateb 3: Diwygiadol, neu yn Saesneg Reformitionnal
Efengyl+Eglwys+Diwlliant=Diwygiadol

Mae ffaeleddau amlwg yn y ddau ymateb cyntaf ac felly ein dyletswydd ni yw darganfod, arddel a gweithredu ffydd Gristnogiol sydd wedi deall yr Efengyl yn llawn, yn deall beth yw'r eglwys a'i rôl ond hefyd bod yn eglwys sy'n berthnasol yn ddiwylliannol.

Casgliadau

1. Mae'r Eglwys wedi methu a dilyn esiampl Paul ac yn fwy pwysig Iesu, rhaid i ni fel cenhedlaeth beidio efelychu'r genhedlaeth ddiwethaf.

2. Pwysig cofio mae addasu'r cyfrwng ydym ni'n gwneud ac nid addasu'r neges.

3. Iesu sy'n rhoi dilysrwydd i'n math newydd o eglwys ac nid yr hen fath o eglwys.

Rhowch glec yma i ddarllen yr anerchiad yn llawn: Tystioilaethu'n Ddigidol a'r Emerging Church (PDF)

COI 2008 - Cristnogaeth a Thechnoleg

Penwythnos yma mi fydda i yn mynychu Cynulliad Oedolion Ifanc (COI) yn Annibynwyr ar y thema: "Dewch i addoli, dathlu, mwynhau'r cymdeithasu, rhannu gwybodaeth a thrafod defnydd Cristnogol o'r dechnoleg newydd!" Oce nid thema oedd hwna, ond dyna oedd y tag line ar Facebook i'r digwyddiad. A dyma, yn fras, beth fydd rhaglen y penwythnos:

Nos Wener
7.00 Croeso, defosiwn (Rhodri, Hawys ac Andras a’r band!)

7.20 Torri’r Iâ (Hawys)

8.00 Blogio’n enw’r Iôr (Dafydd Tudur) (Wedi’i ddilyn â thrafodaeth/ cyfnod o weddio)

Dydd Sadwrn
10.00 Defosiwn ac Addoliad (Andras a'r Band)

10.30 Coffi

11.00 Beibl.net/Gobaith i Gymru (Arfon Jones) Trafodaeth

11.45 Tystiolaethau Digidol a'r Emerging Church (Rhys Llwyd) Trafodaeth i ddilyn

12.30 Cinio

2.00 Trafodaeth gyffredinol ar yr hyn y gellid ei wneud yn arwain i ddwy opsiwn o weithdy:
a) Edrych ar Dystiolaethau Digidol gyda Rhys Llwyd
b) Gwefannau yng nghaffi Fresh Ground wedi’i arwain gan Dafydd Tudur

3.30 Adrodd yn ôl/ trafodaeth ar beth i’w wneud nesa

4.00 Addoliad (Andras a'r Band) a chyfnod o weddi cyn ymadael

Fe wnai adael prif bwyntiau fy sgwrs i ar y blog yma yn fuan gobeithio i'r rhai na fydd wedi medru mynychu. Hefyd gobeithio bydd modd cael deunydd fideo i lawer o'r gweithgareddau a'i postio yma.

Mae croeso cynnes i bawb fynychu'r gynhadledd yma, yr Annibynwyr sy'n trefnu ond mae croeso i bawb ac mae, wrth gwrs, yn rhad ac am ddim.

Festri Seion, Stryd Y Popty, Aberystwyth Mehefin 13-14eg 2008-05-29

Diwylliant Cristnogol yn rhy high-brow?

Dwi'n meddwl fod tystiolaeth Gristnogol wastad wedi cael y broblem o fod yn 'high-brow' a dwi cymaint a neb wedi gwneud fy siar yn cyfrannu i'r broblem yma, rwy'n ymddiheuro. Pan yn coleg roeddw ni ac eraill wedi tybio fod y model cyfarfod undeb Cristnogol o gael darlithydd neu weinidog i draethu ar bwnc trwm wedi apelio nol yn y 70au a bod tyrfa niferus yn mynychu'r cyfarfodydd ond fod y model yna ddim mynd i weithio heddiw, wrth reswm. Ond fe ddoes ar draws tystiolaeth yn awgrymu fod y model ddim yn gweithio yn y 70au chwaith ac fod y cyfan yn cael ei gynnal yn yr ysbryd cywir maen siŵr ac fod y cymhellion yn gywir ond yn anffodus yn rhy 'high-brow' i fod yn unrhyw gyfrwng effeithiol i genhadaeth.

“Cafwyd blwyddyn gymharol lwyddiannus eleni. Mae gennym gnewyllyn o tua hanner dwsin o Gristnogion sy'n mynychu'r holl weithgareddau Cymraeg yn ffyddlon, ac yna tua phymtheg o fyfyrwyr eraill sydd yn dod yn achlysurol. Cafwyd cyfres o gyfarfodydd ar Nos Sul ar y thema 'Ffydd', gyda phwyslais arbennig ar arwyr y ffydd, rhai o'r Hen Destament a rhai o hanes Cymru.” Llythyr Agored gan XXX XXXXX¹, Awst 1971 (yng nghasgliad R. Tudur Jones, Bangor)

Dwi'n gwybod am beryglon cyfri bendith yn ôl niferoedd fod credaf fod rhan o'r “argyfwng” presennol yn deillio o'r ffaith ei fod hi'n “argyfwng” 40 mlynedd yn ôl ond rhwng 1970-2007 nid oes dim wedi newid! Pam y bu'r eglwys mor ddiog a di-weledigaeth cyhyd? Oherwydd ei anallu i feddwl tu allan i'r diwylliant neilltuedig Gristnogol “high-brow” o bosib? Mae yn broblem fawr fod y diwylliant Cristnogol mor dosbarth-canol a gwridaf wrth gyfaddef mod i wedi cyfrannu i'r broblem honno. Y gyfrinach nawr (ymysg cant a mil o bethau eraill) yw ceisio dad-high browio ein diwylliant Cristnogol fel bod pawb yn medru dod i ddeall neges syml Iesu o gariad a ffydd mewn byd sy'n chwilio am gariad ac yn chwilio am rhywbeth cadarn i roi eu ffydd arno.

TN:
1. Er chwarae teg dwi wedi dewis cadw enw awdur y llythyr yn gudd

Don Carson yn siarad am rôl addysg a cholegau diwinyddol

Dyma gyfweliad gan Adrian Warnock, un o flogwyr mwyaf adnabyddus y byd reformed-charismatic yn Lloegr gyda D.A. Carson, un o ddiwinwyr mwyaf blaenllaw yr Eglwys yn rhyngwladol ar hyn o bryd. Ei lyfr enwocaf yw The Gagging of God: Christianity Confronts Pluralism (Zondervan, 1996). Yr hyn sy'n hynod yw fod y cyfweliad wedi ei gynnal ym Mhenychain, Pwllheli pan oedd Carson yna dros y Pasg eleni fel un o brif siaradwyr yng nghynhaledd New Word Alive - tybed a wyddai poblach Pwllheli fod un o ddiwinwy'r mwyaf blaenllaw y byd yn troedio o amgylch eu tref yr wythnos hwnnw?!

Mae gan Carson bethau diddorol iawn i ddweud am rôl y diwinydd a rôl addysg ddiwinyddol o fewn yr eglwys, a dyna'r gyfrinach, sef mae disgyblaeth i ymarfer er budd yr eglwys yw diwinyddiaeth ac y dylai sefydliadau addysg ddiwinyddol fodoli er hwyluso a chryfhau'r eglwys leol. Mae hyn i mi, fel myfyrwyr diwinyddiaeth, yn berthnasol iawn. Er mae myfyriwr mewn adran ddiwinyddol seciwlar ydw i yn hytrach na mewn holeg diwinyddol mae fy agwedd i, gobeithio, tuag at y gwaith yn nes at safbwynt Carson nag y byddai awdurdodau Prifysgol Bangor yn ei hoffi! Rwy'n gobeithio y gallaf drosi yr hyn y byddaf fi yn ei sgwennu yn fy nhraethawd am waith R. Tudur Jones yn rhywbeth a fydd o fudd ac yn siarad yn gyfoes i'r eglwys wynebu her heddiw.

Dyma fy hoff ddyfyniad o'r fideo:

"...it's really important for those who teach in such places [colegau diwinyddol], nevertheless, to be pastors first, because if they think of themselves as teachers and scholars first, then they tend to produce teachers and scholars. So there's a stamping not simply from the course materials, but from your own values, what you think about, what you dream about. So at our seminary, we always hire a certain percentage of faculty who wish they were in the pastoral ministry or else, quite frankly, we don't want them. Now, they have to be academically competent and all the rest. But we don't want people who just want to be in a seminary.We want people who, in many ways, would prefer to be in the local church."

Mwynhewch y fideo:

Rhan 1



Rhan 2

Rev. Jeremiah Wright ac ymgyrch Obama

Un o'r pethau dwi'n gweld yn arbennig o ddifyr adeg brwydrau arlywyddol yr UDA yw rôl ffydd, yn arbennig y dadlau rhwng efengylwyr adain dde fel Jerry Falwell (rip) ac efengylwyr adain chwith (neu trydedd ffordd i fod yn fanwl gywir) fel Jim Wallis. Diddorol oedd clywed sylwadau hen weinidog Barack Obama heddiw, Y Parch. Jeremiah Wright, pan ddywedodd ar goedd ei fod yn gwbl o ddifri pan ddywedodd dro yn ôl mae yr UDA ei hun a berodd i 9/11 ddigwydd oherwydd fod pawb a phob cenedl yn medi eu had eu hunain yn y diwedd. Dywedodd:

"America's chickens came home to roost. You cannot do terrorism on other people and expect it never to come back on you. Those are Biblical principles, not Jeremiah Wright bombastic divisive principles."

Gan fod y Parch. Wright wedi ategu'r hyn a ddywedodd yn wreiddiol yn 2001 yn hytrach na chymryd ei eiriau yn ôl mae Obama wedi beirniadu ei hen weinidog yn hallt ac wedi torri pob cysylltiad gydag ef. I mi mae hyn yn dangos yn glir pa mor ddall yw'r Americanwyr i'w problemau nhw eu hunain – ddim mod i'n dweud fod pobl Efrog Newydd yn haeddu yr hyn ddigwyddodd ar 9/11, does neb yn haeddu y fath erchyllter, ond does dim dwywaith mae sgil-effaith gorthrwm America yn filwrol ar un llaw ac yn economaidd ar naill law ar rannau helaeth o'r byd wnaeth arwain at 9/11 ar casineb cyffredinol sydd yna tuag at yr UDA heddiw. Nid dim ond Gweinidogion radical fel Jeremiah Wright sy'n dadlau hyn ond mae ysgolheigion megis Ken Booth wedi bod yn dadlau hyn hyd yn oed cyn i 9/11 ddigwydd. Maen drist o beth fod Obama, er budd ei boblogrwydd gyda chonsensws boblogaidd bas pobl America, yn gorfod troi cefn ar y gwirionedd y mae ei hen weinidog yn glynu wrtho. Maen bryd i ni weld gwleidydd poblogaidd yn yr UDA yn gwneud safiad a mynnu fod ei gyd Americanwyr yn cymryd cam o ostyngeiddrwydd a chymryd hoe am eiliad i ystyried o ddifri pam fod 9/11 wedi digwydd a pam fod pawb yn eu casáu nhw. Yn anffodus mae Obama wedi dewis poblogrwydd o flaen gwirionedd real a dydy Clinton ddim gwahanol chwaith.

Y Cyfaddawd Protestannaidd? [ymateb i flog Menai]

Wedi darllen y blogiad diddorol tu hwnt yma gan Menai dan y teitl profoclyd ond eto digon teg 'Pam bod Islam yn mynd o nerth i nerth, tra bod yr Hen Gorff yn gorff?' dwi'n teimlo fel bod yn rhaid i mi roi ymateb i ddau gam-sylwad ganddo/i am Gristnogaeth Ddiwygiedig yn y blogiad. Yn gyntaf mae Menai yn dweud:

“Wedi’r cwbl cyfaddawd efo seciwlariaeth ydi Protestaniaeth yn ei hanfod – gwahoddiad agored i ddyn ddod o hyd i Dduw ar ei ben ei hun."

Mae ail hanner y frawddeg uchod yn gywir – yn ei hanfod un o egwyddorion creiddiol Protestaniaeth oedd fod dyn i ddod at y Gair, Ysgrythur a Duw drosto ef ei hun ac nad oedd yr Eglwys (Babyddol) a'i ddefodau yn gyfrwng angenrheidiol i ddod at Dduw. Roedd y diwygiad Protestannaidd yn dysgu y bod yn rhaid i bawb ddod i gyfri ac edifeirwch a ffydd bersonol a hynny yn gwbl annibynnol o gyfrwng yr Offeiriad, y Cymun a'r “cyfryngau” Pabyddol eraill at Dduw. Mae Menai hefyd yn gywir i nodi fod y gwahoddiad o dy y Protestaniaid yn un “agored”, yn wir dyma oedd yr allwedd i lwyddiant cenhadaeth fawr y diwygiad sef fod y Protestaniaid wedi mynd ati yn ddygn i ddarparu Gair Duw i bobl llawr gwlad yn eu hiaith nhw eu hunain er mwyn iddynt ddod at Dduw trostynt hwy eu hunain.

Ar y llaw arall roedd yr Eglwys Babyddol yn gyndyn i roi gair Duw i bobl llawr gwlad ac yn hytrach roedd rhaid i bobl wrando arno yn unig mewn gwasanaethau Pabyddol a llawer o'r darllen ysgrythurau yn Lladin, Groeg a Hebraeg, iaith na fyddai pobl llawr gwlad yn ei ddeall! Wrth gwrs roedd awdurdodau'r Vatican yn gwybod yn iawn y byddai rhoi gair Duw i bobl ddarllen trostynt hwy eu hunain yn peryglu sylfaen y Babaeth gan y byddai pobl (fel y gwnaeth Luther trwy ras Duw) yn darganfod yn ddigon sydyn y bod dysgeidiaeth y Babaeth ar sawl peth megis purdan ac yn fwyaf arswydus y maddauebau yma yn lol ofergoelus ac yn amhosib eu canfod yn yr ysgrythurau Sanctaidd. O ran haeriad Menai fod Protestaniaeth yn gyfaddawd a seciwlariaeth – diddorol byddai clywed ei rhesymeg tu ôl i'r sylwad syfrdanol yma ond o edrych nol ar y cyfnod does dim gwadu y bod y maddauebau yma a'r simony oedd yn rhemp trwy'r Eglwys Babyddol yn ddim byd llai na cyfaddawd a'r ofergoeliaeth (seciwlar) baganaidd y cyfnod ac yn porthi nid y Duw Byw ond yn hytrach duw Mamon.

Ac yna ymlaen at ail frawddeg Menai oedd yn sefyll allan:

“...ac wrth gwrs mae’r traddodiad Protestannaidd yn gwahodd pobl i ddiffinio eu Duw eu hunain.”

Roedd arwyddair y diwygiad Protestannaidd yn ddigon clir 1. Sola scriptura ("by Scripture alone"), 2. Sola fide ("by faith alone"), 3. Sola gratia ("by grace alone"), 4. Solus Christus ("Christ alone") a 5. Soli Deo gloria ("glory to God alone"). Er y bu i un traddodiad niweidiol yn yr Eglwys Brotestannaidd a ddaeth i'w oed yng ngwaith Schleiermacher ac erbyn yr G20 yng ngwaith Tilich wadu hyd yn oed awdurdod yr ysgrythur ar y cyfan ac yn sicr yr adain o Brotestaniaeth yng Nghymru a oroesodd ddymchwa ail hanner yr Ugeinfed Ganrif oedd y traddodiad 'efengylaidd' (yn ei ystyr lythrennol a thraddodiadol ac nid yn ei gyswllt ddiwylliannol gyfoes o ran crefydd-gwleidyddiaeth adain dde UDA) ac nid yw'r traddodiad efengylaidd-Brotestannaidd yma yn gwahodd pobl i ddiffinio eu Duw eu hunain, ddim o gwbl. Rydym yn gwahodd pobl i ddod at Dduw drostynt hwy eu hunain ydym, ond at y Duw sydd wedi ei ddatguddio i ni yn yr ysgrythurau sef Iesu Grist, y Duw sy'n ein derbyn fel ag yr ydym, y Duw sy'n gofyn am ddim byd ond am ffydd. Dim ond ar bapur y mae pobl fel Aled Jones-Williams yn perthyn i'r Eglwys Brotestannaidd o ran credo maen amheus a yw hyd yn oed yn arddel theistiaeth heb sôn am fod yn Gristion Protestannaidd bellach.

'Ac nid oes iachawdwriaeth yn neb arall, oblegid nid oes enw arall dan y nef, wedi ei roi i'r ddynolryw, y mae'n rhaid i ni gael ein hachub drwyddo.' (Actau 4:12)

Gan gofio fod Protestaniaid (y rhai sydd wedi cadw'n driw i bump 'sola' y diwygiad o leiaf) yn dilyn yr adnod uchod afraid dweud fod honni fod Protestaniaeth yn ffydd anything-goes yn dra gamarweiniol.

Fideo Promo Llanw

www.llanw.org

Martin Luther King a Radicaliaeth Gristnogol yng Nghymru

Ar ôl gweld a chael fy ysbrydoli gan y rhaglen Martin Luther King: American Prophet am Gristnogaeth efengylaidd (i bob pwrpas) Luther King roedd hi'n braf gweld fod yr un radicaliaeth Gristnogol yn fyw yn rhengoedd Cymdeithas yr Iaith heddiw - wele yr 'hoodie' Gorlan yr oedd un o'r ymgyrchwyr yn gwisgo allan neithiwr yn rhywle (Caerfyrddin?):



Gwnaeth y rhaglen am Luther King wneud i mi sylwi o'r newydd nad oes rhaid i mi gadw fy ffydd a'r hyn mae Duw wedi rhoi ar fy nghalon yn breifat, i'r gwrthwyneb, bydd fy ymwneud cyhoeddus yn wleidyddol, fel Luther King, yn gyfoethocach o bwyso mwy a mwy ar fy ffydd.

The Passion, BBC a'r hyn a gyflawnodd Iesu

Dros y flwyddyn diwethaf 'dy ni wedi gweld gwleidyddion fel Gordon Brown a David Cameron yn mwynhau iwfforia mis-mêl gwleidyddol un diwrnod, a'r diwrnod nesaf yn plymio i waelodion y polau piniwn wedi i rhyw sgandal dorri ar y newyddion. Ond does 'run gwleidydd dros y flwyddyn diwethaf wedi gweld y ffasiwn newid agwedd o fewn amser mor fyr ag y wynebodd Iesu wythnos y Pasg. Gychwyn yr wythnos gorymdeithiodd yn fuddugoliaethus i fewn i Jerwsalem gyda'r torfeydd yn gweiddi: 'Hosanna! Bendigedig yw'r un sy'n dod yn enw'r Arglwydd, yn Frenin Israel!' (Ioan 12:13) ac erbyn diwedd yr wythnos roeddent yn bloeddio â chynddaredd 'Ymaith ag ef, ymaith ag ef, croeshoelia ef' (Ioan 19:15). Ond dim ond yn arwynebol y gellid mewn gwirionedd cymharu cwymp Iesu o boblogrwydd cyhoeddus â chwymp gwleidyddion heddiw. Fel yr esboniodd Iesu ei hun wrth gael ei groesholi gan Peilat: 'Nid yw fy nheyrnas i o'r byd hwn' meddai Iesu, gan ychwanegu; 'Pe bai fy nheyrnas i o'r byd hwn, byddai fy ngwasanaethwyr i yn ymladd, rhag imi gael fy nhrosglwyddo i'r Iddewon. Ond y gwir yw, nid dyma darddle fy nheyrnas' (Ioan 18:36). A hithau felly yn dymor y Pasg a rhagleni gwych y BBC, The Passion, wedi dod ar cyfan yn fyw i ni eto o'r newydd mae’n briodol i ni oedi ac ystyried pam? Dywedodd Iesu ei hun mae 'er mwyn hyn yr wyf fi wedi cael fy ngeni, ac er mwyn hyn y deuthum i'r byd' (Ioan 18:37). Ond beth yn union ydy'r hyn?

Fe soniais mewn blogiad blaenorol fod yr hyn yn cynnwys nerth i ddelio gyda phob anhawster y mae bywyd yn taflu yn eich wyneb ond maen bwysig i mi ail-fynegi'r hyn sy'n swnio bron a bod yn ystradebol bellach yn ein geirfa ni, do fe fu Iesu farw dros fy mhechod i a dy bechod di ac mae hynny, ar ddiwrnod ei atgyfodiad, yn golygu bywyd newydd yng Nghrist i bawb sy'n credu ac yn ei garu. Pasg Hapus!

Ama Sumani

Darllenais y newyddion trist bore ma ar wefan y BBC fod Ama Sumani wedi marw. Ama oedd y ddynes a oedd yn derbyn triniaeth am ddealisis yn Ne Cymru ond oherwydd i'w visa hi ddirwyn i ben fe'i halltudiwyd gan Lywodraeth Prydain yn ôl i Ghana, gwlad lle na fyddai hi'n medru parhau a'r driniaeth. Ar y pryd fe holais Elvis Adjei, cyfaill i mi o Ghana sy'n gyd-warden gyda mi yn Neuadd John Morris Jones ym Mangor beth fyddai'n digwydd iddi ac fe ddywedodd yn blwmp ac yn blaen nol ym mis Ionawr, 'she'll die for sure.' Ond wrth gwrs nid yw cael gwaed ar eu dwylo yn ddim byd newydd i Lywodraeth Orllewinol Imperalaidd fel Prydain, maen rhan anatod o'i gwead ffiaidd satanaidd. Tybed gwasanaeth faint o ddoctoriaid a nyrsys o Gahana y mae'r NHS yn ei fwynhau ym Mhrydain? Mae'n ffieiddbeth fod Prydain a'i thebyg yn steilio ei hun fel y cyflwr 'gwareiddiedig' i bob gwladwriaeth arall annelu ato. Diwrnod trist iawn sy'n dangos penllanw pechod-cyfundrefnol ein dynoliaeth. Y cysur amwni yw hyn, wrth siarad gyda Elvis Adjei (sydd, gyda llaw, yn weinidog rhan-amser gyda'r Pentacostaliaid) wythnos diwethaf roedd yn esbonio i mi fod yr Eglwys Bentacostalaidd ar gynydd rhyfeddol yn Ghana a bod dros dri chwarter o bobl Ghana yn arddel ffydd real fywiog yn eu Gwaredwr a bod yr Ysbryd Glan yn syrthio ar Ghana mewn modd y gallw ni o'n ei ddeisyfu ei weld eto yma yng Nghymru.

Mae hanes Ama a chyflwr ysbrydol Ghana yn dangos i ni drachefn fod ystyr beth sy'n 'wareiddiedig' wedi ei sgiwio yn llwyr gan seciwlariaeth modern ein Gorllewin ni ac mae'r unig gynhaliaeth mewn gwirionedd sy'n pasio prawf amser ydy'r Meddyg Da.

Amos yn ymweld a Chymru [2/2]

parhad o'r postiad blaenorol...

Ym mhroffwydoliaeth Amos maen amlwg fod dosbarth pwerus a chefnog o drigolion Samaria, prifddinas Israel, wedi dod i fod yn bobl gyfoethog, hunanol ac anghyfiawn. Oherwydd i'r dosbarth uwch drethu'n drwm a chipio tiroedd dechreuodd caethwasiaeth anghyfreithlon ac anfoesol yn ogystal â chreulondeb tuag at y tlawd yn gyffredinol. Ar yr olwg gyntaf nid oes modd tynnu cymariaethau amlwg rhwng y sefyllfa yn oes Amos â'r sefyllfa gyfoes yng Nghymru ac nid wyf am ddechrau beirniadu trên grefi Caerdydd ond gadewch i ni ystyried rhai cymariaethau. Wrth goffáu diweddu'r fasnach gaethwasiaeth eleni fe dynnwyd sylw gan elusen Gristnogol Tearfund fod caethwasiaeth ar ffurf human-trafficing at ddiben y diwydiant rhyw yn broblem fawr yn y gorllewin a phroblem sy'n digwydd o dan ein trwynau hyd yn oed yma yng Nghymru. Yna beth am y miloedd o Gymry ifanc sydd wedi eu caethiwo yn economaidd rhag cael cyfle i brynu cartref yn eu cymunedau oherwydd milwrio annheg ac anfoesol y farchnad rydd yng Nghymru? Rhai yn cael eu gorfodi i ffoi i ganfod gwaith a chartref hyd yn oed. Disgrifiodd R. Tudur Jones y ffenomenon yma nôl yn y saithdegau fel dim byd llai na 'Sataneiddiwch' – wrth edrych ar anhegwch can gwaith gwaeth y farchnad dai heddiw o'i gymharu a'r saithdegau rwy'n siŵr y byddai'r hen Athro yn fud. Nid ymateb arwynebol a thocenistaidd y dylem ni Gristnogion yn ogystal â'n gwleidyddion roi i anghyfiawnderau o'r fath ond yn hytrach dylem ymateb mewn modd difrifol ag allasai olygu aberthu ein cyfforddusrwydd ni ein hunain. Mae beirniadaeth Amos ynghylch ddifaterwch pobl bwerus Samaria yr un mor berthnasol i ddifaterwch gwleidyddion Cymru heddiw.

Yn olaf mae Amos yn condemnio Israel am fod yn euog o grefydda arwynebol. Yn nyddiau Amos roedd llawer o'r Isreiliaid wedi troi cefn ar ffydd real yn Nuw er eu bod nhw'n parhau â'r defodau crefyddol a gysylltir â ffydd yn Nuw. A hithau'n dymor y Nadolig mae'r cymariaethau a Chymru fan yma yn amlwg. Er bod dan 10% bellach o Gymry yn addoli'n gyson mi fydd pawb yn morio canu geiriau fel 'ganwyd ef o ryfedd drefn, fel y genid ni drachefn,' dros dymor y Nadolig; ie llinell sy'n sôn am ddim byd llai na'r gair taboo hwnnw – troedigaeth! Wrth gwrs dydy morio canu carolau amser 'dolig neu fynychu'r gymanfa bob chwe mis yn twyllo neb ond chi eich hun. Nid gwir ffydd, fel y mae Amos yn pregethu, yw ffydd sy'n dibynnu ar ddefodau a thraddodiadau ond yn hytrach gwir ffydd yw ffydd sydd wedi ei seilio ar berthynas fyw a phlygu'n fodlon i ewyllys Duw.

Oherwydd y crychau yma ar gymeriad y cenhedloedd a restrir gan Amos, crychau sy'n amlygu ei hunain i raddau ar ein Cymru ni heddiw, fe bregetha Amos farn Duw ar y cenhedloedd am eu camwedd a'i hanufudd-dod. Ond fel pob cennad gwrth ei halen nid yw Amos yn ein gadael yn y gors oherwydd wedi cyhoeddi'r farn y mae'n dangos ffordd gwaredigaeth, mae'n dangos ffordd adferiad. Ni cheir gwaredigaeth drwy gyfrwng unrhyw arweinydd bydol neu wleidyddol ond yn yn hytrach gan y Meseia – Iesu Grist.

Agorodd ddrws i'r caethion
I ddod o'r cystudd mawr;
Â'i werthfawr waed fe dalodd
Eu dyled oll i lawr:
Nid oes dim damnedigaeth
I neb o'r duwiol had;
Y gwaredigion canant
Am rinwedd mawr ei waed.

Gydol yr Hen Destament fe welir Israel yn mynd yn bell ac yna ei thynnu'n agos eto at Dduw. Does dim gwadu fod Cymru ar hyn o bryd yn bell ac y mae'r dystiolaeth, o ddwyn cymariaethau â'r enghreifftiau a rydd Amos, yn gwneud hynny'n ddigon eglur. Hyd yn oed os yw'r Cymry bellach yn gwadu ei benarglwyddiaeth fe wyddom ni Gristnogion fod Duw yn parhau yn benarglwydd ar ein cenedl a'n gweddi ymbiliol ni yw i'r Cymry, fel Israel yng nghyfnod Amos, ddychwelyd at y Tad drwy ei fab rhyfeddol Iesu Grist. Rwy'n hyderu nad oedd yr ysgrif hon yn adain-dde nac yn adain-chwith ond yn hytrach yn dilyn y drydedd ffordd – ffordd Crist.

Cyhoeddwyd yn wreiddiol yn Cristion (Rhifyn Nadolig 2007)

Amos yn ymweld a Chymru [1/2]

“Yn y dydd hwnnw, codaf furddun dadfeiliedig Dafydd; trwsiaf ei fylchau a chodaf ei adfeilion.” Amos 9:11

Mae un o'm cyfeillion yn hoff o wahaniaethu rhwng yr Hen Destament a'r Newydd drwy nodi fod yr hen yn adain-dde a'r newydd yn adain-chwith. Gellid deall sut fydd pobl yn neidio i'r fath gasgliadau ond o edrych ar rai o lyfrau'r Hen Destament a'u negeseuon, daw'n amlwg yn weddol sydyn nad oes modd tynnu cymhariaeth wleidyddol môr bendant rhwng y ddwy destament. Mae Amos a sawl proffwyd arall yn yr Hen Destament yr un mor feirniadol â Iesu Grist ei hun o anghyfiawnderau ac achosion o orthrymu'r tlawd. Felly cyfeiliorni yw datganiadau ysgubol fod yr hen destament yn 'adain-dde'. Prin yw'r bobl bellach yng Nghymru sy'n credu fod y Beibl yn siarad yn uniongyrchol gyda ni heddiw a phrinnach fyth yw rheini sy'n credu fod negeseuon yr Hen Destament yn apelio i'n sefyllfa gyfoes ni. Unwaith eto gellid gwerthfawrogi'r sentiment ond o graffu'n ddigon gofalus ac o dreulio peth amser dros y gair gwelir fod digonedd o gig i'w gael yn yr hen destament i'n sefyllfa heddiw. Yn yr ysgrif hon fe drown ein golwg at broffwydoliaeth Amos, a rhoi ein hunain yn esgidiau'r Isreiliaid a holi ein hunain os ydym wedi mynd yn ddifater? Ydym ni wedi gadael i ystyriaethau eraill gymryd lle Duw yn ein bywydau a bywyd y genedl? Ac a ydym ni'n anwybyddu'r rhai mewn angen? Ni fydd modd, wrth reswm, gwneud cyfiawnder â holl gynnwys y broffwydoliaeth mewn un ysgrif ond gobeithio y medrwn ystyried prif themâu y broffwydoliaeth a'i berthnasedd i Gymru heddiw.

Yn ystod oes Amos roedd Israel yn mwynhau cyfnod o heddwch a chynnydd economaidd llewyrchus. Fodd bynnag fe berodd y fendith yma i'r gymdeithas droi yn hunanol, materol a difater. Fe ddechreuodd rhai oedd yn gyfforddus eu byd anwybyddu anghenion rhai llai ffodus ac fe drodd llawer o bobl yn hunan-longyfarchiadol gan anwybyddu Duw. Nid oes modd gwadu fod Cymru wedi gweld dyddiau blin, does ond rhaid cyfeirio at ddigwyddiadau fel Tryweryn o ran yr iaith Gymraeg a diwylliant, a chau'r pyllau glo yn yr wythdegau a'i effaith economaidd i ddangos fod Cymru wedi taro'r gwaelod lawer tro. Er nad yw'r genedl mor llewyrchus ag y gallai ddatblygu i fod petai ganddi Senedd go-iawn ac er nad ydy'r iaith Gymraeg wedi ei chodi'n ôl i'w phriod le fel iaith swyddogol Cymru mae pethau fel pe tasent yn gwella. Mae gan Gymru bellach egin hunan-lywodraeth sy'n angenrheidiol i weithredu fel asgwrn-cefn moesol i'r genedl; heb yr asgwrn cefn does gan y genedl ddim gobaith cerdded yn gefnsyth. Er fod brwydrau pellach i'w hennill mae'r iaith Gymraeg wedi trechu sawl brwydr eisoes ac mae'r iaith – yn ystadegol o leiaf – yn tyfu mewn niferoedd wedi canrif a mwy o ddirywiad. Ond fel yr Israel lewyrchus yn nyddiau Amos onid yw Cymru yn ei chyfforddusrwydd cymharol wedi datblygu i fod yn genedl hunan-longyfarchiadol ac wedi alltudio Duw? Mae sefyllfa Israel a phroffwydoliaeth Amos yn berthnasol iawn i ni felly.

Yn ei broffwydoliaeth mae Amos yn cyhoeddi barn Duw ar yr holl genhedloedd cyfagos nid dim ond ar Israel. Duw yw penarglwydd yr holl genhedloedd a rhaid i bob cenedl a'i phobol fod yn atebol i Dduw yn y diwedd am ei gweithredoedd a'i gwrthgiliad. Fel y pwysleisiodd Emrys ap Iwan, pennaf reswm Duw am ordeinio cenhedloedd oedd er mwyn i'r cenhedloedd ei ogoneddu Ef. Er fod Cymru bellach yn wlad seciwlar rhaid i ni fel Cristnogion gofio ei bod hi yn parhau i fod yn atebol i Dduw er gwaethaf ei anufudd-dod. Nid oes hawl gan ddyn ddiswyddo Duw o'i waith fel penarglwydd ond dyna y mae'r Gymru gyfoes yn eu hyfdra digywilydd wedi gwneud. Mae'n gwbl hurt i dybio fod ewyllys a barn Duw ond yn berthnasol i rheiny sy'n credu mewn Duw. Oherwydd llwyddiant materol Israel roedden nhw wedi dod yn bobl ddifater a ddaeth i ddibynnu ar gadernid a diogelwch gwag, rhyw fath o false sense of security ys dywed y Sais. Wrth gwrs epil llwyddiant ydy llygredd a chamwri moesol a dyma oedd i'w weld yn blaen i Amos. Byddai'r sinigiaid yn ein plith yn dweud wrthych fod Senedd Bae Caerdydd yn nythfa llygredd eisoes a'n trefn ddatganoledig heb gyrraedd ei ben-blwydd yn ddeng mlwydd oed! Nid lle cylchgrawn fel Cristion ydy pwyntio bys ond gwleidyddion ydy gwleidyddion a pheidiwn â meddwl am enyd bod gwleidyddion Cymreig yn llai tebygol o syrthio i gors llygredd na gwleidyddion Prydeinig; dyn yw dyn. Hunan-hyder yn hytrach na rhoi eich hyder yn Nuw yw dechrau'r diwedd.

Parhad yn y postiad nesaf...